متزلزل شدن پایه های استیلای همه جانبه تفکرات الحادی و مادی دنیای امروز و تبلور بیش از پیش آثار جهانی قیام امام خمینی (ره ) بسیاری از اندیشمندان و صاحب نظران را بر آن داشت تا به تحلیل و تبیین ویژگی های مهم این پدیده عظیم جهانی بپردازند. بی شک نقش کلیدی امام خمینی (ره ) در برپایی انقلابی بزرگ در کشوری که ظلم و استبداد همه گیر شده بود بر کسی پوشیده نیست . این انقلاب به رهبری روحانی شجاع واقعیتی را برای بشریت آشکار کرد که همانا انسان به عصر جدیدی ورود کرده است که دیگر ظلم و بی عدالتی را برنمی تابد و توان مقابله با ظالمان را به برکت عنایت الهی دارد.
بسیاری از دانشوران و صاحب نظران اسلامی بر این باورند که امام خمینی (ره ) با قیام الهی خود آغازگر عصر جدیدی در تاریخ اسلام بلکه دنیای دیانت بود.آنان معتقدند که ندای قدسی امام جهان را به لرزه درآورد و به واسطه سیره فکری و عملی امام (ره ) اسلام جلوه خود را در سراسر جهان نشان داده است تا آن جا که تاثیرات قیام حضرت امام (ره ) در اروپا هم محسوس شده است .
این تحلیل گران و صاحب نظران بر این عقیده پافشاری می کنند که با آغاز عصر امام خمینی (ره ) دین و دین داری در جهان گسترش یافته است و حتی کلیساها جان تازه گرفته اند و مذهبی بودن در اروپا ارزش و معنی تازه ای یافته و میلیون ها نفر در غرب به انتظار ظهور حضرت عیسی (ع ) نشسته اند. حرکتی که امام خمینی (ره ) برای احیای هویت اسلامی مسلمانان آغاز کرد : فقط به کشور ایران محدود نشد و در فاصله زمانی کوتاهی مسلمانان جهان از جنوب آسیا گرفته تا شمال آفریقا و از منطقه بالکان تا قفقاز را تحت تاثیر قرار داد.
این نوشتار بر آن است تا گوشه ای از نظرات و عقاید اندیشمندان مختلف جهان پیرامون تاثیر عمیق قیام امام خمینی (ره ) بر افکار جهانیان را بازگو کنیم .
راشد الغنوشی سیاستمدار تونسی
راشد الغنوشی معتقد است قرن حاضر به نوعی اسیر جاهلیت مدرن و نوین است .او معتقد است آنچه به استعمارگران تعلق دارد بنیانهای « جاهلی » است . و انقلاب اسلامی این بنیانهای باطل را بهم زده است .
انقلاب اسلامی به احیا و احضار مفاهیم بلندی در زندگی مسلمانان و بشریت اقدام کرده است از آنجمله اند; روحیه خدایی روحیه شهادت طلبی مقاومت جهاد.
جنبشهای اسلامی دیگر پیوسته درصدد رفع اختلاف نظر با قدرتهای امپریالیستی برآمده اند در حالیکه انقلاب اسلامی توانسته است سلطه همه جانبه استعمارگران را در سایه اتحاد و هماهنگی توده ها درهم بکشند. انقلاب اسلامی توانسته است تا حد زیادی از بحثهای نظرا را فراتر بگذارد و عدالت اجتماعی را که قبل از انقلاب جنبه تئوریک داشت به وادی عمل بکشاند.
روژه گارودی اندیشمند فرانسوی
به راستی انقلاب اسلامی که امام خمینی (ره ) آن را رهبری کرد به هیچیک از انقلاب هایی که در قبل برپا گردیدند شبیه نیست . در طول تاریخ انقلاب هایی بودند که به هدف تغییر نظام سیاسی برپا گردیدند. انقلاب های اجتماعی هم در جهان رخ داده است و نشانگر خشم فقرا علیه اغنیا بود انقلاب های ملی هم خشم خود را علیه استعمارگران و غاصبان خالی کردند. اما انقلاب اسلامی ایران دارای تمامی این انگیزه ها بود. این انقلاب علاوه بر موضوعاتی که گفته شد دارای معانی جدیدی بود که نه فقط حکومت سیاسی اجتماعی استعماری را سرنگون کرد بلکه مهمتر از آن تمدن و جهان بینی خاصی را که در مقابل دین علم شده بود واژگون ساخت .
انقلاب اسلامی ایران تاثیرات زیادی در بیداری مسلمانان جهان و احیای باورهای دینی داشت . در عصری که می رفت عزت و شوکت اسلامی توسط استعمارگران و دشمنان اسلام پایمال گردد و اخلاق و ارزش های اسلامی به بوته فراموشی سپرده شود انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی (ره ) به وقوع پیوست و فرهنگ و تمدن اصیل اسلامی را به ارمغان آورد و بارقه امید در دل میلیون ها مسلمان در گوشه و کنار دنیا زنده کرد و باعث تجدید حیات اسلام و زنده شدن مجد و عظمت دیرینه جهان اسلام گردید
احمد هوبر اهل سوئیس
هنگامی که من از سال 57 ـ 1356 شروع به مطالعه درباره امام خمینی کردم مطلقا شگفت زده شدم ; چرا که امام خمینی اولین رهبر مذهبی در قرن ماست که انقلابی را به وجود آورد که همزمان سه وجهه مذهبی سیاسی و فرهنگی را در خود جمع کرده است . تمام انقلابیون قرن ما ـ نظیر لنین مائوتسه تونگ یا آدولف هیتلر! و موسولینی ـ یک انقلاب سیاسی و اجتماعی را به وجود آوردند; اما از نظر مذهب افرادی غیرمذهبی بودند; در صورتیکه امام خمینی اولین رهبر انقلابی بود که برایش دین سیاست و فرهنگ از هم جدا نبود و به همین دلیل نیز ادامه خواهد یافت . اما انقلابهای دیگر نتواستند دوام بیاورند.
انقلاب نژادی هیتلر و یا موسولینی از بین رفت و می دانیم که انقلاب روسیه نیز امروز یک پدیده مرده است . انقلاب چین نیز هم اکنون مشغول وارد کرد روشهای امریکایی است و قصد بازگشت به سیستم سرمایه داری را دارد و این انقلاب یعنی مائوئیسم نیز به پایان خود رسید; در صورتیکه انقلاب اسلامی مبنای کاملا متفاوتی دارد و این ثمره کار منحصر به امام خمینی بود.
میخائیل گورباچف
او فراتر از زمان می اندیشید و در بعد مکان نمی گنجد. او توانست اثر بزرگی در تاریخ جهان برجای بگذارد
رابرت کالستون دانشمند کانادایی
از نظر من که یک غربی و فردی غیر مسلمان هستم این معجزه است که یک انقلاب مکتبی و الهی بتواند در جهان امروز این طور تحقق پیدا کرده و در جهت استقرار عدالت به پیش برود این انقلاب بدون شک از جانب خداوند حمایت می شود
والنتین پروماکوف اندیشمند روسی
آیت الله خمینی مفهوم فرهنگی فرمانبری جامعه را تغییر داد و دیوار ترس را شکست و مردم را به سوی چشمه پاک فطرت الهی هدایت کرد. انقلاب اسلامی نیز در سراسر جهان به نام « خمینی » پیوند خورده است زیرا اوست که انقلاب مردم ایران را به یک رویداد بزرگ جهانی تبدیل کرده است . او همانند انبیا فقط با حضور خود دین سیاست انقلاب خدا و مردم را و ارتباط ناگسستنی آنها را با انسان متفکر نشان داد و معنی قیام خویش و قیام انبیای الهی را یادآور شد.
او جهان بینی مذهبی را احیا و نور ایمان را روشن ساخت وبزرگ ترین حماسه عظیم فداکاری عصر ما را به وجود آورد.شعار معروف " نه شرقی نه غربی " توسط ایشان موجب استقرار و ایجاد استقلال برای حکومت اسلامی شد و این به دور از اختیار ابر قدرت ها اتفاق افتاد.
اسقف کاپوچی اسقف بیت المقدس
قلب آزادگان دنیا وتمام مستضعفان ومحرومان دنیا برای امام خمینی (ره ) می تپد. او فقط به ایران تعلق ندارد بلکه تمام محرومان دنیا چه مسلمان و چه غیر مسلمان او را نجات دهنده خود می دانند.
فیدل کاسترو رهبر سابق کوبا
انقلاب اسلامی ایران استثنایی بود. فداکاری و شهامت شما (امام خمینی ) نیز عجیب بود. شما به ما درس خوبی دادید شهادت طلبی شجاعت و... تلقی خودتان را از اسلام به کشورهای منطقه صادر کردید.انقلاب را به تمام جهان صادر کردید. ایران با نیروی مذهبی و مردمی قابلیت استقامت در مقابل همه توطئه ها را دارد.
موسوینی رئیس جمهور وقت اوگاندا
آیت الله خمینی (ره ) رهبر روحانی و بزرگی بود که نه تنها مسلمانان ایران بلکه تمام جهان از ایشان الهام می گرفتند.
لنسر پروفسور اتریشی
امام خمینی در نزدیک شدن انسان به خدا فصل جدیدی را گشود و با حمایت مردم انقلاب اسلامی را که نقطه عطف مهمی درتاریخ قرن بیستم است به سرانجام پیروزمندانه رساند.
میشل جانسون متخصص روابط بین الملل
از نظر سمبلیک انقلاب ایران نخستین پیروزی مسلمین بر غرب از قرن 16 به این سو محسوب می شود . نکته اینجاست که اسلام عامل هدایت کننده این انقلاب بوده و هیچ یک از ایسم های غربی ناسیونالیسم کاپیتالیسم کمونیسم و سوسیالیسم در آن نقشی نداشتند.
پروفسور اوسوس استاد دانشگاه های آلمان
امام خمینی بیدارگر همه موحدان در عصر ما است احیای دین و معنویت در روزگاری که سیطره مادیت و ابزار مادی و اندیشه های ضد معنوی جامعه بشری را در چنبره خود گرفته بود مدیون امام خمینی و یاران انقلاب اسلامی است .
نهضت امام خمینی ازهمان نوپایی خود موجب برهم خوردن معادلات از پیش تعیین شده استعمارگران در صحنه سیاست جهانی گردید. با دگرگونی ها و تحولاتی که ایشان فراهم کرد : تمام پیش بینی های استکبار جهانی غلط از آب درآمد.
از جمله حرکت هایی که در راستای خط فکری امام (ره )به وجود آمد می توان به قیام اسلامی در « فلسطین اشغالی » اشاره داشت . بی گمان مبارزه مسلمانان شمال آفریقا و دیگر جنبش های اسلامی نیز نتیجه انقلاب اسلامی در ایران می باشد; چرا که ظهور امام (ره )در عرصه این کره خاکی انگیزه ای شد تا مردم به ویژه مسلمانان خود را به خوبی باور کنند. نهضت امام (ره )موجب شد حتی کلیساها نیز نقش از دست رفته خود را باز یافته و در جهت اصلاح جوامع منحط غربی به تکاپو افتند.
هنری کسینجر استراتژیست آمریکایی
آیت الله خمینی غرب را با بحران جدی برنامه ریزی مواجه کرد : تصمیمات او آنچنان رعدآسا بود که مجال هر نوع تفکر و برنامه ریزی را از سیاستمداران و نظریه پردازان سیاسی می گرفت . هیچ کس نمی توانست تصمیمات او را از پیش حدس بزند او با معیارهای دیگری غیر از معیارهای شناخته شده در دنیا سخن می گفت و عمل می کرد. گویی از جایی دیگر الهام می گرفت دشمنی آیت الله خمینی با غرب برگرفته از تعالیم الهی او بود. او در دشمنی خود نیز خلوص نیت داشت .
آلوین تافلر استراتژیست آمریکایی
وقتی آیت الله (امام ) خمینی فتوای قتل سلمان رشدی را صادر کرد : در واقع برای حکومتهای دنیا پیامی تاریخی فرستاد که بسیاری از دریافت و تحلیل آن عاجز ماندند مضمون واقعی پیام امام چیزی نبود مگر فرا رسیدن « عصری جدید » از حاکمیت جهانی که غربی ها باید آن را با دقت موردنظر و بررسی قرار دهند زیرا در ادامه حرکت امام خمینی قلمرو اندیشه های بشری هم جایگاه حکومت های دولتی را تغییر می دهد و هم اقتدار دولت های ملی و محلی را.
پروفسور « وانگ فنگ » اندیشمند چینی
بررسی تحولات جهانی نشان می دهد که افکار و اندیشه های امام خمینی از مرزهای ایران فراتر رفته است .
« وانگ فنگ » می گوید : در جوامع مختلف از جمله در بسیاری از دانشگاههای آمریکا نیز درباره انقلاب اسلامی و شخصیت امام خمینی (ره ) پژوهش و تحقیق می کنند و این نشان از تاثیرگذاری این شخصیت بزرگ اسلامی دارد. بدون شک شخصیت والای امام خمینی (ره ) همواره مورد ستایش و تمجید اندیشمندان جهان است .
اندیشمند الجزایری
سیدصدرالدین متفکر و اندیشمند معاصر الجزایری معتقد است .امام خمینی (ره ) اسلام را از گوشه مساجد خارج کرد و مردم را به مسیری هدایت و تشویق نمود که اسلام را بتوان به عنوان یک روش زندگی به اجرا درآورد. امام خمینی بود که این جرات را به مسلمانان بخشید تا بتوانند اسلام را به دیگران عرضه کنند. الان مسلمانان به مسلمان بودنشان افتخار می کنند حال آنکه پیش از امام خمینی جرات بیان مسلمان بودنشان را نیز نداشتند. آنها امروز به واسطه اسلام احساس قدرت می کنند این فقط امام خمینی بود که به ما اسلام حقیقی را نشان داد اکنون با شناختی که امام به مردم داده می توانند بین اسلام واقعی یا همان گونه که امام می گفتند اسلام ناب محمدی (ص ) و اسلام آمریکایی فرق بگذارند.
نلسون ماندلا
نلسون ماندلا از هجرت امام خمینی (ره ) از پاریس به تهران به عنوان واقعه ای بزرگ یاد کرد و گفت : رهبری منحصر به فرد امام بود که توانست با دست خالی انقلاب اسلامی ایران را به پیروزی برساند.
رئیس جمهوری سابق آفریقای جنوبی ضمن تمجید از شخصیت استثنایی امام خمینی تاکید نمود « من با دقت آن روزهای حساس را دنبال می کردم » .
مفتی اعظم روسیه
راویل عین الدین مفتی اعظم مسلمانان روسیه و امام جمعه مسکو گفت : تفکرات و اندیشه های امام خمینی (ره ) بزرگترین تحول را در جهان اسلام بوجود آورده است . امام با افکار و اندیشه های خود به ما هشدار داد که هر نظام سیاسی بدون اتکا به معنویت محکوم به فنا است .
مفتی اعظم روسیه امام خمینی را منادی آزادی و رهایی مسلمانان از قید استکبار دانست که تمام مسلمانان را در مسیر اسلام واقعی رهنمون گردید که با قیامش بتهای استکبار و غرب گرایی که امنیت اجتماعی و اقتصادی ملتها را از بین می برد و فساد را تبلیغ می کند شکست .
راویل عین الدین پیام امام به میخائل گورباچف آخرین رئیس جمهوری شوروی را توصیه و تذکراتی پیامبر گونه نامید که در آن به روشنی همه مسائل پیش بینی و راه حل آن ارائه شده بود. به گفته وی امام در پیام خود در مورد افتادن در دوزخ سرمایه داری و غرب گرایی پس اخروج از برزخ کمونیسم نیز هشدار داد.
مفتی کرواسی
« ششفکو عمر بشیچ » مفتی کرواسی گفت : امام خمینی در دنیای اسلام و در کل جهان از احترام والایی برخوردار هستند و اندیشه و تفکر ایشان نه تنها باعث بیداری پیروان دین اسلام شد بلکه پیروان سایر ادیان را به تفکر در مورد نقش ارزنده دین در جامعه واداشت . وی افزود : انقلاب امام خمینی در زمانی از تاریخ به وقوع پیوست که تفکر عدم کارایی دین در جامعه حاکم بود اما انقلاب اسلامی ایران خط بطلان بر آن کشید » .
مفتی کرواسی در پایان اظهار داشت : با گذشت چند سال از رحلت امام خمینی ما شاهد هستیم که افکار و اندیشه های ایشان در جهان طرفداران فراوانی دارد و باید همه ادیان الهی قدردان بزرگترین اصلاح گر قرن بیستم یعنی امام خمینی (ره ) باشند.
یک اندیشمند تاجیک
دکتر محمد تاجیک گفت : قبل از انقلاب اسلامی رویکرد اندیشمندان ما برای تعریف کلمات ظریفی همچون آزادی اخلاق و ورود به عرصه سیاست به سوی مکاتب فکری سوسیالیسم و لیبرالیسم سوق می کرد. دکتر تاجیک افزود : امام خمینی معادلات رایج غربی را بر هم ریخت و با استفاده از کلمات رقیق و لطیف منحصر به فرد واژه های دور از ذهن را تعریف کرد و برای بیان ایده ها آرزوها و حرفهای ملتش از فرهنگ ویژه خویش استفاده کرد. این اندیشمند تاکید کرد : امام با تعریجدید از مقوله قدرت و تکیه بر چهره اخلاقی آن موفق شد نیروهای مردمی را جذب کند و با این تعریف جدید حکومت پهلوی را زیر سوال ببرد.
احمد جبرئیل
دبیر کل جبهه خلق برای آزادی فلسطین (فرماندهی کل ) گفت : امام خمینی روحیه انقلابی را به اسلام و عزت و کرامت را به مسلمانان بازگرداند.جبرئیل گفت : بنیانگذار جمهوری اسلامی اسلام را از انزوا نجات داد. دیدگاه مرتجعانه نسبت به این دینمبین را که دشمنان در طول صدها سال ارائه کرده بودند از میان برد و مقوله دین افیون ملتها را منسوخ کرد و اسلام را در سطح بین المللی به عنوان یک نیاز انسانی در زمینه های سیاسی اقتصادی اجتماعی مادی و معنوی مطرح کرد.
وی تاکید کرد : امام خمینی (ره ) توانست جهان اسلام را از خواب بیدار کرده به مسلمانان حیات جدیدی ببخشد. امام ثابت کرد که اسلام قادر است ملتهای مستضعف و محروم را آزاد کرده آنان را در برابر کشورهای استکباری و طغیانگر به حرکت درآورد.احمد جبرئیل تصریح کرد : امام خمینی نشان داد که اسلام دردوران کنونی یک عنصراصلی در تحرک ومقابله مردمی با حکومتهای ستمگر و فاسد است .
رئیس جوامع اسلامی اسپانیا
دکتر « فرانسیسکو اسکودرو بداته » رئیس فدراسیون جوامع اسلامی اسپانیا گفت : چهره حیات بخش امام خمینی در جهان اسلام امری غیر قابل اغماض می باشد و ایشان یکی از بزرگترین شخصیتهای قرن حاضر محسوب می شوند. به گفته وی انقلاب اسلامی ایران سبب بروز تحولات و دگرگونی عظیم در جهان اسلام شد و وی چهره جدیدی از اسلام را ارائه کرد.
دکتر « بداته » یادآور شد : انقلاب ایران درس مبارزه علیه بی عدالتی و مقابله با حکومتهای دیکتاتوری و غیر انسانی را آموخت . وی فقدان اتحاد و همبستگی میان کشورهای اسلامی و مسلمانان را عمده ترین عامل جدایی دانست و افزود : دنیای اسلام به اتحاد سیاسی و اقتصادی نیز نیازمند می باشد.
استاد دانشگاه قرقیزستان
« ساویت بیک تاکتامشیف » پروفسور در رشته فیزیک و رئیس دانشگاه ملی علوم و صنایع قرقیزستان معتقد است امام خمینی رهبر بزرگی است . او ایده تازه ای را مطرح کرد و در این عصر دین را وارد عرصه هدایت جامعه نمود و توانها از آن را که ناشناخته مانده بود به کار گرفت و احیا کرد. در توضیح این نکته باید گفت که امام خمینی زمان مناسبی را برای انقلاب اسلامی انتخاب کرد زمانی که پایه های نظام سرمایه داری جهانی لرزان شده و ناتوانی سیستم سوسیالیستی یا کمونیستی در کارآییهای اجتماعی و اداره جامعه ثابت شده امام خمینی در این میان از مردان نادر و استثنایی بود. او نه به راه سرمایه داری قدم گذاشت و نه یک لحظه در ایمان خود به بی اعتباری نظامهای الحادی مارکسیسم و کمونیسم درنگ نمود.
خبرگزاری جمهوری اسلامی
سایت باشگاه اندیشه
امام خمینی و جهان معاصر
روزنامه جمهوری اسلامی
ماهنامه موعود شماره 53
متفکر شهید آیت الله مرتضی مطهری
در تجربیات و مشاهدات روزانه خود می بینیم که بسیاری از چیزها جلو تاثیر بسیاری از چیزهای دیگر را می گیرند و اثر آنها را خنثی می کنند. ممکن است مثلا دارویی اثری داشته باشد و دارویی دیگر اثر آن را خنثی کند و جلو تاثیرش را بگیرد. ممکن است یک چیز سمیت داشته باشد و یک چیز دیگر مانع تاثیر این سم گردد. عینا مانند این است که همواره جنگی و کشمکشی میان اجزای این جهان برقرار باشد :
این جهان جنگ است چون کل بنگری
ذره ذره همچو دین با کافری
جنگ طبعی جنگ فعلی جنگ قول
در میان جزها حربی است هول
بعضی از مفکرین جهان مبالغه کرده و ادعا کرده اند که قانون اصلی و اولی جهان جنگ و نزاع و تصادم و تزاحم است هر موجودی می خواهد اثر موجود دیگر را خنثی کند. البته این نظر بسیار مبالغه آمیز است ولی شکی نیست که تصادم و تضاد وتاثیر مخالف در یکدیگر کردن اصلی است در این جهان .
از طرف دیگر می دانیم که وجود انسان یک نسخه جامعی است از جهان بزرگ از هر چه در جهان بزرگ هست نمونه ای در وجود انسان هست . روی همین اصل است که می بینیم حالات و قوای معنوی بشر در یکدیگر تاثیر مخالف می کنند بعضی که قوت یافتند و رشد نموده اند اثر بعضی دیگر را خنثی می کنند.
امیرالمومنین (ع ) جمله ای دارد که مضمونش این است : یکی از اموری که با عقل انسان حسادت می ورزد و دشمنی می کند خودپسندی اوست . هم آن حضرت می فرماید : بیشتر زمین خوردن های عقلها آنجاست که برق طمع جستن می کند. امام صادق (ع ) می فرماید : هوا و هوس دشمن عقل است . از این قبیل بیانات در آثار دینی ما باز هم هست . از همه اینها این حقیقت عالی استفاده می شود که هوسرانی و خودپسندی و طمع و تعصب و لجاج و خشم همه دشمنان عقل می باشند. یعنی چه دشمنان عقل می باشند یعنی اثر عقل را خنثی می کنند روح بشر را تاریک می کنند جلو بصیرت و نور قلب را می گیرند. این همان نمونه نزاع و تصادم جهان بزرگ است که در وجودآدمی موجود است . قرآن کریم عده ای را ذکر می کند و می گوید : چشم دارند و نمی بینند گوش دارند و نمی شنوند دل دارند و فهم نمی کنند یا اینکه می فرماید : چشمها نابینا نیست بلکه دلها نابیناست . مقصود از همه اینها این است که در این مردم حالات و صفات روحی موجود است که اثر عقل و دانش و بینش را در آنها خنثی کرده است در اینها میل به تقلید از روش پدران و مادران است تعصب و حمیت و لجاج دارند منافع مادی و مطامع دنیوی آنها به آنها اجازه نمی دهد که در برابر حق تسلیم شوند. سعدی می گوید :
بدوزد شره دیده هوشمنددر آرد طمع مرغ و ماهی به بند
می گویند بزرگترین دشمنان بشر احساسات سرکش و نفس اماره اوست . هیچ دشمنی به پایه این دشمن نمی رسد.
علت این امر این است که این دشمن به نقطه ای دسترسی دارد و مرکزی را خراب می کند که هیچ دشمن دیگر به آن نقطه و به آن مرکز دسترسی ندارد. آن نقطه و آن مرکز دستگاه تشخیص و بینش انسان است . آدمی در برابر هر دشمن با نیروی عقل و تدبیر ایستادگی می کند و اگر دشمنی توانست در مرکز تدبیر و بینش اختلالی به وجود آورد بدیهی است که از هر دشمنی خطرناک تر است .
درباره پیغمبران گفته اند که آنها خدمتگزار عقل و فطرت اند همان طوری که طبیب خدمتگزار طبیعت و مزاج بدن است . خدمتی که پیغمبران به عقول بشر می کنند از نوع خدمت یک آموزگار نسبت به شاگردان خود نیست که یک کتاب معین و یا یک علم و فن معین را به شاگرد تعلیم کند بلکه پیغمبران از همان راه به تهذیب اخلاق و پاک نگه داشتن نفوس مردم به آنها خدمت می کنند از همان راه به عقلها و خردهای آنها نیز کمک می کنند. اگر اخلاق آدمی تعدیل شود و جلو حکومت هوا و هوس و حرص و طمع و خشم و شهوت گرفته شود برای عقل و فکر آدمی آزادی پیدا می شود دست عقل باز می گردد.
قرآن کریم می فرماید :
اگر تقوای الهی داشته باشید خداوند به شما مایه تمیز حق و باطل عنایت می فرماید1.
علی علیه السلام می فرماید :
اگر تقوای الهی داشته باشید خداوند به شما راه بیرون شدن از مضیقه ها و تنگناها قرار می دهد و هم برای شما نوری قرار می دهد که در تاریکی نمانید2.
پیغمبران معلم تقوا و طهارت و فضیلت می باشند. تقوا و طهارت روحی که پیدا شد دشمنان عقل یعنی اغراض و هوا و هوس ها به گوشه ای می گریزند و حکومت عقل را مستقر و ثابت می کنند.
امیرالمومنین علیه السلام می فرماید :
تو سه نوع دوست و سه نوع دشمن داری . دوستان تو یکی آن کس است که مستقیما با خود تو دوست است و دیگری دوست دوست توست و سومی دشمن دشمن توست . اما دشمنان تو یکی آن کس است که مستقیما با خود تو دشمن است و دیگری دوست دشمن توست و سومی دشمن دوست توست 3
پس یکی از انواع دوستان دشمن دشمن آدمی است . دشمن دشمن دست دشمن را می بندد. دست دشمن که بسته شد دست خود شخص بهتر باز میگردد. اگر رابطه تقوا و طهارت اخلاقی را با عقل و بینش در نظر بگیریم که چگونه اخلاق پاک به صفا و روشنی عقل کمک می کند می بینیم که از نوع کمک و معاونتی است که دشمن دشمن شخصی به وی می کند یعنی دست دشمن عقل را که همان هواها و هوسها و خشم و شهوت هاست می بندد و قهرا دست عقل باز می گردد. مولوی می گوید :
چونکه تقوا بست دو دست هوا
حق گشاید هر دو دست عقل را
پاورقی :
1 ـ انفال آیه 29
2 ـ نهج البلاغه خطبه 181
3 ـ نهج البلاغه حکمت 295